De Groene: ‘Derks heeft kunstige spagaat gemaakt’

Vandaag precies drie weken geleden verscheen mijn biografie Reinbert de Leeuw: mens of melodie bij uitgeverij Leporello in Amstelveen en deze mag zich verheugen in een uitstekende pers en dito verkoopcijfers. Gisteren was ik een uur lang te gast bij journaliste Petra Possel in het programma Kunststof op Radio 1. Zij zei het boek ‘van kaft tot kaft’ gelezen te hebben, een luisteraar mailde dat hij het boek ‘prachtig’ vond en dat het hem voortdurend naar de platenkast deed snellen om de beschreven muziek hernieuwd te beluisteren. Een musicus die veel met De Leeuw gewerkt had, mailde dat deze nu een keer veeleisend is en dat ik me niet te veel moet aantrekken van zijn oekazes tegen mijn boek.

Gisteren verscheen ook een twee pagina’s tellende bespreking in De Groene Amsterdammer van Bas van Putten. Hij schrijft onder andere: ‘Derks heeft een kunstige spagaat gemaakt. De schaduwzijden van een monomaan en explosief karakter worden niet verdoezeld, de harde kern van zijn verdiensten blijft onaangetast. […] Een van de sterkste punten van het boek, al denkt De Leeuw daar anders over, is dat het gaat over waar het volgens hem over moet gaan: muziek. […] Uitvoerig belicht Derks zijn identificatie met componisten waar De Leeuw, zelf ongelovig maar gevoelig voor het absolute, zich met maniakale onverbiddelijkheid voor heeft ingezet.’

Op woensdag 23 april ben ik te gast in een door  De Groene Amsterdammer en de Universiteit van Amsterdam georganiseerd debat over de hobbels van biografische onderzoek in Spui25. Ook Nop Maas, biograaf van Gerard Reve en Max Pam, criticaster van de biografie van W.F. Hermans zijn uitgenodigd. De avond wordt gepresenteerd door Margreet Fogteloo en Marja Pruis spreekt een column uit.

Morgen heb ik een interview met Guus Urlings van dagblad De Limburger/Het Limburgs Dagblad en op zaterdag 12 ben ik om 13.00 uur te gast in het Cultuurcafé van L1, dat live wordt uitgezonden vanuit de Maaspoort in Venlo.

A.s. dinsdag 8 april spreek ik van 15.00-16.00 uur over mijn boek met Robert van Altena in het programma Springvossen op AmsterdamFM. En met ingang van vandaag ben ik lid van Schrijver School Samenleving, een organisatie die door heel Nederland lezingen van auteurs organiseert.

En last but not least: vanavond signeer ik mijn biografie bij het concert van het Radio Filharmonisch Orkest in De Vrijdag van Vredenburg, dat live wordt uitgezonden op Radio 4. Ik sprak hiervoor met de sopraan Meagan Miller (liederen van Richard Strauss) en met de orkestpianist Stephan Kiefer (over Ravel en Debussy).

Naschrift 2022: Helaas zijn de gesprekken inmiddels offline gehaald.

#AmsterdamFM #BasVanPutten #Cultuurcafé #DagbladDeLimburgerLimburgsDagblad #DeGroeneAmsterdammer #GerardReve #GuusUrlings #Kunststof #L1 #LeporelloUitgevers #MargreetFogteloo #MarjaPruis #MaxPam #NopMaas #PetraPossel #Radio1 #ReinbertDeLeeuw #RobertVanAltena #SchrijverSchoolSamenleving #Springvossen #SSS #TheaDerks

Biografie Reinbert de Leeuw opnieuw in favorieten Volkskrant

Ook de afgelopen week kreeg mijn biografie Reinbert de Leeuw: mens of melodie ruimschoots aandacht in de Nederlandse pers. Het aprilnummer van maandblad Mania van platenzaak Plato/Concerto verscheen een kort artikel over de biografie, die ook op de website wordt aangeprezen.

In De Volkskrant van 5 april stond mijn boek voor de tweede keer op rij bij de favorieten.

Diezelfde dag besteedde Stephan Sanders in Vrij Nederland opnieuw aandacht aan mijn boek. Ditmaal zoomde hij in op de hierin uitvoerig behandelde controverse tussen Peter Schat en Reinbert de Leeuw en het fenomeen ‘deftig links’ waarmee Harry Mulisch tegenover mij het salonsocialisme van hem en zijn kompanen typeerde. 

Op 7 april plaatste het NJO een bericht op de site. In mijn boek belicht ik uitvoerig de relatie tussen dit jeugdorkest en Reinbert de Leeuw, die samen met Arthur van Dijk de inmiddels vermaarde NJO Summer Academy opzette.

Een dag latersprak ik een uur lang met Robert van Altena over mijn biografie, in het programma Springvossen op AmsterdamFM. Van Altena bleek mijn boek grondig gelezen te hebben en hij stelde goede vragen. Hij was bijzonder enthousiast over mijn biografie, niet alleen over de inhoud, maar ook over de prachtige vormgeving met uniek fotomateriaal, dat bovendien mooi in de tekst is opgenomen.

Op 9 april verscheen een groot interview in Dagblad De Limburger/Limburgs Dagblad, over mijn wortels in Oostrum en de ontstaansgeschiedenis en inhoud van mijn biografie.

Diezelfde dag wijdde de componist Jo Sporck een column aan mijn boek. Hij beschrijft hoe ik De Leeuws Werdegang in kaart heb gebracht en verbaast zich over diens kritiek:

‘Zou deze musicus niet kunnen inzien dat een grootinquisiteur nu eenmaal niet als een heilige geportretteerd kan worden?’

Vandaag had ik een goed interview met Julie de Graaf voor Folia Magazine van de Universiteit van Amsterdam. Dit verschijnt waarschijnlijk half mei.

De verkoop van de biografie loopt uitstekend, we gaan op naar de tweede druk!

#DeftigLinks #AmsterdamFM #ArthurVanDijk #Concerto #deVolkskrant #FoliaMagazine #HarryMulisch #JoSporck #JulieDeGraaf #Mania #NJO #NJOSummerAcademy #NTRKunststof #PeterSchat #PetraPossel #Platomania #ReinbertDeLeeuw #RobertVanAltena #Springvossen #StephanSanders #TheaDerks #VrijNederland

Volle bak bij #Reinbertlezing Universiteit van Amsterdam

In de NTR Zaterdagmatinee van 14 februari jl. dirigeerde Reinbert de Leeuw het Radio Filharmonisch Orkest in de Nederlandse première van de Vierde Symfonie van Henryk Górecki. De Leeuw  gaf de Pool ooit een opdracht voor het Schönberg Ensemble, hetgeen resulteerde in Kleines Requiem für eine Polka, dat hij in 1993 met het Schönberg Ensemble in première bracht. Het stuk werd door de pers unaniem neergesabeld en de aanvankelijk bejubelde Górecki verdween al snel van de programma’s.

In mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie erkent de dirigent dat hij weliswaar gelooft in de oprechtheid van Górecki’s inspiratie, maar dat hij diens spirituele klankwereldzelf niet kan navoelen. Des te opmerkelijker dat hij nu dus toch diens Vierde Symfonie dirigeerde. Ik schreef hierover voor Cultuurpers. De vraag of Górecki kunst of kitsch maakt, zal waarschijnlijk door iedereen verschillend beantwoord worden, maar de Vierde Symfonie deed met zijn simpele, eindeloos herhaalde akkoordblokken de weegschaal niet meteen uitslaan in zijn voordeel.

De dag ervoor was ik voor de tweede keer te gast in het programma Kunst en Cultuur van Fabiola Veerman op AmsterdamFM. Aanleiding was mijn #Reinbertlezing aan de Universiteit van Amsterdam op donderdag 19 februari. Veerman is een geweldige gastvrouw, die zich goed voorbereidt en haar gesprekspartner alle ruimte geeft. Het interview is hier terug te luisteren.

Fabiola Veerman & Thea Derks bij AmsterdamFM 13-2-2015

Wellicht mede dankzij het programma van Veerman, was het volle bak bij mijn lezing aan de Universiteit van Amsterdam op 19 februari. Niet alleen waren er nogal wat alumni en docenten aanwezig, maar ook flink wat studenten. Men luisterde aandachtig en stelde na afloop vele vragen. Een deelnemer vertelde over zijn eigen ervaringen als student van De Leeuw aan het Koninklijk Conservatorium.

Bijzonder voor mij was ook de aanwezigheid van Koert Stuyf. Hij schreef in de jaren zestig een aantal indrukwekkende choreografieën voor de legendarische danseres Ellen Edinoff, waarbij Reinbert de Leeuw vroege pianostukken van Erik Satie vertolkte. Helaas is zij in 2013 overleden.

Lezing aan de UvA 19-2-2015 (c) Mariët vd Berg

Julia Kursell – Kasper van Kooten & Wouter Capitain na afloop Reinbertlezing UvA 19-2-2015

Eerder die week nam ik de zesde aflevering op van Panorama de Leeuw voor de Concertzender, zoals altijd in een van de studio’s van Salto in Pakhuis de Zwijger te Amsterdam. Voorafgaand werd ik door Hans Bakhuizen geïnterviewd over mijn programma, voor een filmpje dat geplaatst zal worden op de website van de Concertzender. De nieuwe aflevering wordt op woensdag 4 maart uitgezonden vanaf 21.00 uur en wordt de volgende dag om 17.00 uur herhaald. De uitzending van 4 februari kunt u hier terugluisteren.

In de Vrijdag van Vredenburg van a.s. vrijdag 27 februari, speelt Amsterdam Sinfonietta een programma met onder andere de strijkorkestversie van het eerste Strijkkwartet van Leos Janácek, die bekend werd als de Kreutzer Sonate. Het stuk is gebaseerd op de gelijknamige novelle van Leo Tolstoj, die vertelt over een fatale liefdesaffaire van een paar dat samen de Kreutzer Sonate van Beethoven instudeert. Ik maakte een reportage van het repetitieproces, die voorafgaand aan het concert wordt uitgezonden op Radio 4.

#AmsterdamFM #Cultuurpers #EllenEdinoff #ErikSatie #HenrykGórecki #JuliaKursell #KasperVanKooten #KoertStuyf #KreutzerSonate #LeosJanácekAmsterdamSinfonietta #MensOfMelodie #ReinbertDeLeeuw #Reinbertlezing #SchönbergEnsemble #TheaDerks #Tolstoj #UniversiteitVanAmsterdam #VrijdagVanVredenburg #WouterCapitain

Geslaagde concertlezing ‘Kantelend Muzieklandschap’ in OBA

Op zondag 6 september gaf ik, bijgestaan door de pianist Marcel Worms de concertlezing ‘Kantelend Muzieklandschap’ in het theater van de OBA in Amsterdam. Onze reis langs de ontwikkelingen van de hedendaagse muziek begon bij Chopin en eindigde bij Oestvolskaja. Er waren aardig wat mensen op afgekomen, die zonder uitzondering enthousiast reageerden. De samenwerking met Marcel verliep vlekkeloos, alsof we de lezing al vele malen hadden gepresenteerd. Gelukkig had mijn uitgever wat extra boeken meegenomen, anders had ik er niet genoeg bij me gehad voor de signeersessie. Voor herhaling vatbaar.

Marcel Worms + Thea Derks OBA 6-9-2015

De vrijdag ervoor hadden Marcel en ik al een voorproefje gegeven in het programma Kunst & Cultuur van Fabiola Veerman op AmsterdamFM. Hoewel we vanwege een stortbui als verzopen katers aankwamen, verliep ook deze uitzending gesmeerd, met ad hoc uitvoeringen van Satie en Oestvolskaja. Het gesprek is hier terug te luisteren.

In de week voorafgaand was ik druk met het maken van reportages en interviews rond het Festivsl Oude Muziek voor het Festivaljournaal van AVROTROS Klassiek op Radio 4. Ik volgde het ensemble in residence Vox Luminis op de voet, voelde Benjamin Bagby aan de tand over het middeleeuwse epos Beowulf, vroeg Les Basses Réunies de lyra-viol te demonstreren en ving publieksreacties op van het openingsconcert met Jordi Savall. Ik gaf  op Cultuurpers ook vijf concerttips.

Op 25 augustus overleed Hans van Beers, een belangrijk man in de cultuursector, die steevast met zijn kalme charme kibbelende partijen tot elkaar wist te brengen. Ik schreef een necrologie voor Cultuurpers.

Maar het leven gaat door, en ook ondanks de vele ingrijpende bezuinigingen gebeurt er ook nog altijd veel op muziekgebied. Zo ging 5 september in Zwolle de kameropera Ik Vertrek van Lucas Wiegerink in première, waarover ik hem sprak voor Cultuurpers. De geplande eerste uitvoering op vrijdag 4 september viel wegens overmatige regen letterlijk in het water.

Het Festival Oude Muziek was nog niet voorbij, of de Gaudeamus Muziekweek stond alweer in de startblokken, met een prestigieuze Academy, niet alleen bedoeld voor de vijf genomineerde componisten, maar ook voor andere jonge toondichters en publiek. Ik sprak met programmeur Martijn Buser.

Jan Wolff voor het door hem bevochten Muziekgebouw aan ‘t IJ

Terwijl de Muziekweek in volle gang is, viert ook het Muziekgebouw aan ‘t IJ zijn 10-jarig jubileum, met een groots festivalweekend. Dat ga ik helaas missen, omdat ik vrijdag 11 en zaterdag 12 september concertinleidingen verzorg voor Gaudeamus. Ik vond wel tijd voor een artikel voor Cultuurpers.

Volgende week start in Maastricht alweer het vierdaagse festival Musica Sacra, dit jaar gewijd aan het thema ‘De weg’, met als centrale vraag of het onderweg zijn niet belangrijker is dan de aankomst. Ook hiervoor selecteerde ik vijf concerttips.

Het had maar een haartje gescheeld of het geplande interview met Calliope Tsoupaki over haar nieuwe opera Mariken in de tuin der lusten was niet doorgegaan. Gelukkig wist de hoofdredacteur van Luister op de valreep toch nog twee pagina’s te reserveren. We hadden op dinsdag 18 augustus een bijzonder geanimeerd gesprek en ik ben ervan overtuigd dat het een mooie opera wordt.

In de week daarvoor had ik twee concerten bezocht in de NJO Muziekzomer. Zoals altijd was dit weer een waar spektakel, met uitvoeringen op topniveau, onder andere in de feeërieke ‘kathedraal’ van voormalig zendstation Radio Kootwijk. Ik schreef hiervan een recensie voor Cultuurpers, net als van het slotconcert op 16 augustus.

Op 11 augustus trof ik Ton Koster, een van de rebellen die in 1969 de Hogeschool van Tilburg bezetten en een concert van het Brabants Orkest verstoorden. Hij was een belangrijke informant voor mijn biografie van Reinbert de Leeuw, maar woont tegenwoordig in Amerika. Het toeval wil dat het café waar we een wijntje dronken direct om de hoek ligt bij Reinberts woning.

Het was leuk weer even met Ton bij te kletsen, temeer daar ik niet lang daarna de opnames maakte voor aflevering XI van Panorama de Leeuw, waarin ik uitvoerig inga op de voortrekkersrol van Brabant in de jaren zestig. Zo was de veel beroemder geworden ‘Aktie Notenkraker’ van Reinbert cs een uitvloeisel van de Brabantse opstand. Ik noemde de aflevering dan ook ‘Oproer in Brabant’. Je kunt hem hier terugluisteren.

#AmsterdamFM #AVROTROSKlassiek #BenjaminBagby #BrabantsOrkest #CalliopeTsoupaki #Concertzender #Cultuurpers #FabiolaVeerman #FestivalOudeMuziek #GaudeamusMuziekweek #GMWAcademy #HansVanBeers #HogeschoolTilburg #JanWolff #JordiSavall #LesBassesRéunies #Lucas #LucasWiegerink #MarcelWorms #MarikenInDeTuinDerLusten #MartijnBuser #MusicaSacra #MuziekgebouwAanTIJ #NJOMuziekzomer #OBA #Oestvolskaja #PanoramaDeLeeuw #radio4 #ReinbertDeLeeuw #TheaDerks #TonKoster #VoxLuminis

“Panorama de Leeuw: een betere introductie tot leven en werk kan De Leeuw zich niet wensen”

Eind januari ontving ik een blog van Adriaan Meij, de beheerder van Zael te Meppel, waar ik in juni 2014 de aftrap maakte voor mijn reeks Reinbertlezingen. Meij beveelt mijn radioprogramma Panorama de Leeuw aan bij zijn bezoekers.

Hij noemt het ‘een prachtige inleiding om thuis te raken in de diepere achtergronden van moderne klassieke muziek’, vooral ook omdat ik me richt op ‘iedereen die wel interesse heeft, maar niet van de hoed en de rand van Reinberts moderne muziek weet’.

Meij concludeert: ‘Een betere introductie tot zijn werk en leven kan Reinbert zich niet wensen. Het zou – op zijn leeftijd – vriendelijk zijn dat eens toe te geven.’

Adriaan Meij, 26 januari 2015

Op vrijdag 30 januari was ik te gast bij Fabiola Veerman in haar radioprogramma Kunst en Cultuur op AmsterdamFM. Aanleiding was het concert met Schuberts Winterreise van de bariton Mattijs van de Woerd en de pianist Edward Janning in de Amsterdamse Amstelkerk op dinsdag 3 februari 2015. Net als in Ouderkerk hadden de musici mij gevraagd ook dit keer de inleiding te verzorgen. U kunt het gesprek hier terugluisteren.

Fabiola Veerman & Thea Derks, 30-1-2015

Diezelfde avond speelde de Philharmonie Zuidnederland in De Vrijdag van Vredenburg een concert met onder andere Omaggio a Gesualdo van de 10 jaar geleden gestorven Jan van Vlijmen. Zijn stuk werd geflankeerd door werken van Mozart en van zijn vroegere tegenstrever Hans Henkemans.

Ik sprak voor de live uitzending op Radio 4 met programmeur Jan Zekveld, die Van Vlijmen goed gekend heeft. In het pauzegesprek legde ik hem enkele citaten voor uit een interview dat ik met Van Vlijmen had in oktober 2004. Het zou zijn laatste worden, hij stierf twee maanden later, op 24 december 2004.

Bijzonder was ook dat zowel van Vlijmens dochter Esther, als diens zus Annelies bij het concert aanwezig waren. Zij waren ontroerd en dankten de violist Joe Puglia van harte omdat hij het werk van hun familielid met zoveel toewijding en finesse had uitgevoerd. Voor mij was het extra speciaal, omdat Annelies van Vlijmen mij enorm geholpen heeft met de biografie van Reinbert de Leeuw.

Annelies en Esther van Vlijmen met Joe Puglia, 30-1-2015 TivoliVredenburg

Op maandag 2 februari startte een vijfdelige reeks interviews in het kader van ‘Hoe klopt het klassieke hart van…’ waarvoor ik gitarist/componist Corrie van Binsbergen had weten te strikken.

Op dinsdag 3 februari was het tweede concert met Winterreise van Schubert in een uitverkochte Amstelkerk in Amsterdam. Ook voor mijn inleiding waren veel mensen toegestroomd en het werd  een prachtige avond, met een staande ovatie voor Mattijs van de Woerd en Edward Janning. Ook mijn #Reinbertbio mocht zich verheugen in een grote belangstelling.

Mattijs van de Woerd + Thea Derks na afloop van Winterreise in de Amstelkerk te Amsterdam, 3-2-2015

Een dag later klonk alweer de vijfde aflevering van Panorama de Leeuw, waarin ik dit keer stilstond bij Reinberts gelijktijdige studies aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag en het Muzieklyceum in Amsterdam in de vroege jaren zestig. Met aandacht voor de huisconcertjes met zijn vriend en huisgenoot, de hoboïst Han de Vries en voor het Nederlandse concertleven in het algemeen. De uitzending is hier terug te luisteren.

Op donderdag 5 februari publiceerde ik een bespreking van het boek Cathy Berberian, Pioneer of Contemporary Vocality.

Op zondag 8 februari bezocht ik in Arti et Amicitiae de nieuwjaarsborrel van Lira, de organisatie die de belangen van auteurs behartigt. Op deze levendige bijeenkomst ontmoette ik een paar oude kennissen, onder wie de fotografe Anno van der Heide en de filmer Hans Hylkema. Hans schafte meteen mijn #Reinbertbio aan, waarop Anno ons op de gevoelige plaat vastlegde. ‘Wij zijn beslist het paar van het jaar’, stelde Hylkema tevreden vast.

Hans Hylkema & Thea Derks, Arti et Amicitiae 8-2-2015 (c) Anno van der Heide

Diezelfde week viel de uitnodiging in de bus voor mijn #Reinbertlezing aan de Universiteit van Amsterdam op donderdag 19 februari. Aanvang half vier, voor iedereen gratis toegankelijk. Komt allen!

#AdriaanMeij #AmstelkerkAmsterdam #AmsterdamFM #AnneliesVanVlijmen #AnnoVanDerHeide #ArtiEtAmicitiae #Concertzender #CorrieVanBinsbergen #EdwardJanning #EstherVanVlijmen #FabiolaVeerman #HansHenkemans #HansHylkema #HoeKloptHetKlassiekeHartVan #JanVanVlijmen #JanZekveld #JoePuglia #KoninklijkConservatorium #Lira #MatthijsVanDeWoerd #MensOfMelodie #MuzieklycemAmsterdam #OmaggioAGesualdo #PanoramaDeLeeuw #PhilharmonieZuidnederland #radio4 #ReinbertDeLeeuw #Reinbertbio #Reinbertlezing #Schubert #TheaDerks #TivoliVredenburg #UniversiteitVanAmsterdam #VrijdagVanVredenburg #Winterreise #Zael