Hoe krijg je meer inzicht in eigen algoritmes?

De Autoriteit Consument en Markt (ACM) werkt met een breed scala aan algoritmes. Mede dankzij het landelijke Algoritmeregister kreeg de organisatie meer inzicht in welke algoritmes ze gebruikt en met welk doel.

Momenteel staan er 15 algoritmes van de ACM in het Algoritmeregister. Daarmee is de autoriteit een voorloper onder toezichthouders in Nederland. Maar dat is nog maar het begin. Dit aantal gaat de komende tijd alleen maar toenemen, verwachten bestuurslid Martijn Ridderbos en Kari Spijker, algoritme-governancespecialist bij de Taskforce Data en Algoritmen (TDA) van de ACM.

Meer grip op de eigen algoritmes

“We zijn nu bijna 2 jaar bezig met het landelijke Algoritmeregister”, vertelt Spijker. “Het heeft ons geholpen om meer grip te krijgen op welke algoritmes we allemaal in huis hebben. Door onze algoritmes te registreren in het Algoritmeregister werden we gedwongen om na te denken over de vraag: wat definiëren wij eigenlijk als algoritme, en wat valt daar wel en niet onder?”

Volgens Spijker helpt het register dan ook als een instrument om overzicht te creëren. “De ACM bestaat uit veel verschillende directies, die elk op hun eigen manier toezicht houden. Het Algoritmeregister was voor ons de aanleiding om ons interne register te actualiseren en uit te breiden. Welke algoritmes en AI-systemen gebruiken we? En zijn die ook op orde? Het nationale Algoritmeregister heeft ons echt geholpen om nog verantwoorder en transparanter te werken als toezichthouder.”

Kernwaarden

Ridderbos onderschrijft dat beeld. “Onze missie is om markten goed te laten werken voor mensen en bedrijven, nu en in de toekomst. Vanuit die missie hanteren we 3 kernwaarden: onafhankelijk, open en vindingrijk. Juist vanuit die openheid is het Algoritmeregister heel belangrijk. We vinden het essentieel om publiek en transparant te zijn over wat we doen. Daarom delen we onze belangrijkste algoritmes in een register dat voor iedereen toegankelijk is.”

Dilemma tussen openheid en toezicht

Hoe belangrijk transparantie ook is, de ACM kan niet alle algoritmes volledig openbaar maken omdat dat haar taak als toezichthouder in gevaar zou brengen. Van sommige algoritmes wil je niet dat iedereen precies weet hoe ze werken”, zegt Ridderbos. “Dat zou het toezicht kunnen ondermijnen. Het is een dilemma, want we willen zo open mogelijk zijn.”

Daarom worden sommige algoritmes slechts op hoofdlijnen beschreven. “Te gevoelige informatie herformuleren we”, licht Spijker toe. “We beschrijven bijvoorbeeld globaal hoe een algoritme technisch werkt, zonder details prijs te geven over bronnen of specifieke methodes.”

Ridderbos benadrukt dat dit geen willekeurige keuze is. “We houden geen informatie achter die het publiek op basis van de criteria zou moeten kennen. Maar we maken wel een zorgvuldige afweging om te voorkomen dat onze toezichtstaken worden geschaad.”

Maximale transparantie

De Taskforce Data en Algoritmen ontwikkelt ook steeds vaker zelf algoritmes die zorgen voor meer inzicht in markten en marktgedragingen en voor detectie van marktproblemen.  “We verwachten dat op dat vlak ook meer registraties in het register zullen volgen”, zegt Ridderbos. “De ontwikkelingen gaan razendsnel, zowel bij de partijen waarop wij toezicht houden als bij onszelf. Wij kijken hoe we AI kunnen inzetten om ons werk te verrijken en gebruiken die kennis ook om goed toezicht te kunnen houden op markten waarin data en AI een steeds grotere rol spelen. Dat vraagt om maximale transparantie waar dat kan en zorgvuldigheid. Hoe meer we in Nederland met AI en algoritmes werken, hoe groter de noodzaak om daar open over te zijn. Zeker bij publieke dienstverleners. We hopen dat ook andere partijen erin meegaan. Dat draagt bij aan een gelijk speelveld.”

Naar datagebaseerd toezicht

Omdat het gebruik van data en algoritmes toeneemt, heeft de ACM begin 2023 de Taskforce Data en Algoritmen opgericht. “We zijn die nu aan het omvormen tot een volwaardige directie”, zegt Ridderbos. “Datagebaseerd toezicht is een essentieel onderdeel van onze taak.” Spijker ziet daarin ook een bredere maatschappelijke verantwoordelijkheid. “Digitalisering verandert de samenleving ingrijpend en daar moeten onze digitale instrumenten en capaciteiten in meegroeien. Juist toezichthouders hebben de taak om die ontwikkelingen in goede banen te leiden en te zorgen voor een veilige en betrouwbare online omgeving.” Daarom leidt de ACM samen met andere toezichthouders de Nederlandse Zorgautoriteit (NZA) en de Autoriteit Financiële Markten (AFM) via een traineeship dataspecialisten op die gespecialiseerd zijn in het gebruik van data en algoritmes binnen de toezichtpraktijk.

Doe ook mee!

Ridderbos en Spijker roepen andere overheidsorganisaties ook op om hun algoritmes te delen via het Algoritmeregister: “Blijf daarbij niet te lang hangen in definities”, adviseert Spijker. “Begin gewoon met inventariseren en delen. Het Algoritmeregister is niet alleen een verplichting, maar ook een bron van inspiratie. Het laat zien wat je al doet. En daar mag je best trots op zijn.”

Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]

#AI #Algoritme #Algoritmeregister #nieuwsbrief32026

Hoe krijg je meer inzicht in eigen algoritmes?

De Autoriteit Consument en Markt (ACM) werkt met een breed scala aan algoritmes. Mede dankzij het landelijke Algoritmeregister kreeg de organisatie meer inzicht in welke algoritmes ze gebruikt en met welk doel.

Momenteel staan er 15 algoritmes van de ACM in het Algoritmeregister. Daarmee is de autoriteit een voorloper onder toezichthouders in Nederland. Maar dat is nog maar het begin. Dit aantal gaat de komende tijd alleen maar toenemen, verwachten bestuurslid Martijn Ridderbos en Kari Spijker, algoritme-governancespecialist bij de Taskforce Data en Algoritmen (TDA) van de ACM.

Meer grip op de eigen algoritmes

“We zijn nu bijna twee jaar bezig met het landelijke Algoritmeregister”, vertelt Spijker. “Het heeft ons geholpen om meer grip te krijgen op welke algoritmes we allemaal in huis hebben. Door onze algoritmes te registreren in het Algoritmeregister werden we gedwongen om na te denken over de vraag: wat definiëren wij eigenlijk als algoritme, en wat valt daar wel en niet onder?”

Volgens Spijker helpt het register dan ook als een instrument om overzicht te creëren. “De ACM bestaat uit veel verschillende directies, die elk op hun eigen manier toezicht houden. Het Algoritmeregister was voor ons de aanleiding om ons interne register te actualiseren en uit te breiden. Welke algoritmes en AI-systemen gebruiken we? En zijn die ook op orde? Het nationale Algoritmeregister heeft ons echt geholpen om nog verantwoorder en transparanter te werken als toezichthouder.”

Kernwaarden

Ridderbos onderschrijft dat beeld. “Onze missie is om markten goed te laten werken voor mensen en bedrijven, nu en in de toekomst. Vanuit die missie hanteren we 3 kernwaarden: onafhankelijk, open en vindingrijk. Juist vanuit die openheid is het Algoritmeregister heel belangrijk. We vinden het essentieel om publiek en transparant te zijn over wat we doen. Daarom delen we onze belangrijkste algoritmes in een register dat voor iedereen toegankelijk is.”

Dilemma tussen openheid en toezicht

Hoe belangrijk transparantie ook is, de ACM kan niet alle algoritmes volledig openbaar maken omdat dat haar taak als toezichthouder in gevaar zou brengen. Van sommige algoritmes wil je niet dat iedereen precies weet hoe ze werken”, zegt Ridderbos. “Dat zou het toezicht kunnen ondermijnen. Het is een dilemma, want we willen zo open mogelijk zijn.”

Daarom worden sommige algoritmes slechts op hoofdlijnen beschreven. “Te gevoelige informatie herformuleren we”, licht Spijker toe. “We beschrijven bijvoorbeeld globaal hoe een algoritme technisch werkt, zonder details prijs te geven over bronnen of specifieke methodes.”

Ridderbos benadrukt dat dit geen willekeurige keuze is. “We houden geen informatie achter die het publiek op basis van de criteria zou moeten kennen. Maar we maken wel een zorgvuldige afweging om te voorkomen dat onze toezichtstaken worden geschaad.”

Maximale transparantie

De Taskforce Data en Algoritmen ontwikkelt ook steeds vaker zelf algoritmes die zorgen voor meer inzicht in markten en marktgedragingen en voor detectie van marktproblemen.  “We verwachten dat op dat vlak ook meer registraties in het register zullen volgen”, zegt Ridderbos. “De ontwikkelingen gaan razendsnel, zowel bij de partijen waarop wij toezicht houden als bij onszelf. Wij kijken hoe we AI kunnen inzetten om ons werk te verrijken en gebruiken die kennis ook om goed toezicht te kunnen houden op markten waarin data en AI een steeds grotere rol spelen. Dat vraagt om maximale transparantie waar dat kan en zorgvuldigheid. Hoe meer we in Nederland met AI en algoritmes werken, hoe groter de noodzaak om daar open over te zijn. Zeker bij publieke dienstverleners. We hopen dat ook andere partijen erin meegaan. Dat draagt bij aan een gelijk speelveld.”

Naar datagebaseerd toezicht

Omdat het gebruik van data en algoritmes toeneemt, heeft de ACM begin 2023 de Taskforce Data en Algoritmen opgericht. “We zijn die nu aan het omvormen tot een volwaardige directie”, zegt Ridderbos. “Datagebaseerd toezicht is een essentieel onderdeel van onze taak.” Spijker ziet daarin ook een bredere maatschappelijke verantwoordelijkheid. “Digitalisering verandert de samenleving ingrijpend en daar moeten onze digitale instrumenten en capaciteiten in meegroeien. Juist toezichthouders hebben de taak om die ontwikkelingen in goede banen te leiden en te zorgen voor een veilige en betrouwbare online omgeving.” Daarom leidt de ACM samen met andere toezichthouders de Nederlandse Zorgautoriteit (NZA) en de Autoriteit Financiële Markten (AFM) via een traineeship dataspecialisten op die gespecialiseerd zijn in het gebruik van data en algoritmes binnen de toezichtpraktijk.

Doe ook mee!

Ridderbos en Spijker roepen andere overheidsorganisaties ook op om hun algoritmes te delen via het Algoritmeregister: “Blijf daarbij niet te lang hangen in definities”, adviseert Spijker. “Begin gewoon met inventariseren en delen. Het Algoritmeregister is niet alleen een verplichting, maar ook een bron van inspiratie. Het laat zien wat je al doet. En daar mag je best trots op zijn.”

Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]

#AI #Algoritme #Algoritmeregister

Het College van Toezicht Auteursrechten (CvTA) publiceerde het 1000e algoritme in het landelijk Algoritmeregister.

Dit is een belangrijke mijlpaal die laat zien dat het register niet langer iets nieuws is, maar een groeiend medium dat steeds vaker wordt toegepast. Sinds de start in 2022 is het aantal publicaties gestaag toegenomen, afkomstig van diverse overheidsorganisaties.

Lees verder: https://www.digitaleoverheid.nl/nieuws/1000e-algoritme-gepubliceerd-in-algoritmeregister/.

#algoritmeregister #algoritme @minbzk

1000e algoritme gepubliceerd in Algoritmeregister

Van links naar rechts Wieke Hoge (College van Toezicht Auteursrechten), Suzie Kewal en Maureen Hermeling (Ministerie BZK)

Het College van Toezicht Auteursrechten (CvTA) publiceerde onlangs het 1000e algoritme in het landelijk Algoritmeregister. Dit is een belangrijke mijlpaal die laat zien dat het register niet langer iets nieuws is, maar een groeiend medium dat steeds vaker wordt toegepast. Sinds de start in 2022 is het aantal publicaties gestaag toegenomen, afkomstig van diverse overheidsorganisaties.

Wieke Hoge, secretaris-directeur, CvTA: “Bij onze toezichtwerkzaamheden maken we nog geen gebruik van AI. We willen er binnen onze organisatie wel ervaring mee opdoen. Dat is best een uitdaging, merkten we tijdens een trainingsdag, om aan onze AI-geletterdheid te werken. We vinden verantwoord AI-gebruik van groot belang voor het behoud van een waardevolle en diverse culturele sector. We hebben daarom onze AI-pilot aangemeld voor het Algoritmeregister en volgen de best practices die BZK deelt.”

Het belang van algoritmeregistratie

De inzet van algoritmes en AI neemt sterk toe en biedt talloze kansen. Tegelijkertijd brengt het ook risico’s met zich mee, zoals discriminatie, privacyschending en cybersecurityproblemen. Het registreren van algoritmes is een manier om grip te krijgen op deze risico’s. In het Algoritmeregister maken Nederlandse overheidsorganisaties inzichtelijk welke algoritmes zij gebruiken bij het uitvoeren van hun taken.

Beter inzicht

Wanneer de overheid algoritmes gebruikt is transparantie van groot belang. De verantwoorde inzet van algoritmes moet terugkomen in de ontwikkeling van werkprocessen, het nadenken over governance-structuren en het aangaan van het goede gesprek binnen organisaties. Daarnaast helpt het register om de toepassing en uitkomst van algoritmes uitlegbaar te maken. Elke publicatie draagt bij aan een beter inzicht in hoe algoritmes werken, waar ze voor worden ingezet en welke maatschappelijke impact ze hebben.

Blijf je algoritmes registreren

Met de registratie van het 1000e algoritme in het Algoritmeregister is een basis gelegd. Het algoritme implementatieteam blijft overheden oproepen om door te gaan met registreren. Samen kunnen overheden blijven werken aan de uitlegbaarheid en het transparant gebruik van algoritmes door de overheid.

Meer informatie

Voor vragen over het registreren van algoritmes in het Algoritmeregister kan je contact opnemen met [email protected]. Daarnaast biedt het Algoritmekader ook ondersteuning bij het registreren van algoritmes. In het Algoritmekader vind je meer over wet- en regelgeving, richtlijnen en hulpmiddelen.

Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]

#Algoritme #algoritmekader #Algoritmeregister #nieuwsbrief132025

Een jaar geleden informeerde ik de #tweedekamer over alternatieve scenario's voor het #algoritmeregister (De Toekomst Kamer https://detoekomstkamer.nl/vraagstukken/wat-zijn-de-implicaties-van-een-algoritmeregister). Het register zou een volgende #toeslagenaffaire moeten voorkomen. Maar zelfs met de beste intenties kan het een vorm van schijnveiligheid creëren. De informatie is lang niet altijd volledig en is niet door iedereen te begrijpen. Helaas zet @staatssecretarisbzk nauwelijks verbeterstappen: https://www.binnenlandsbestuur.nl/digitaal/szabo-weigert-toezeggingen-te-doen-over-algoritmeregister #AI #overheid
Wat zijn de implicaties van een algoritmeregister | Stichting Toekomstbeeld der Techniek

Een denktank van overheidsorganisaties, kennisinstellingen, marktpartijen en het maatschappelijk middenveld. Met meer dan 50 organisaties vormen wij de onafhankelijke buitenwacht. Wij bieden onze inzichten belangeloos aan de Tweede Kamer aan. Wij schrijven geen lange rapporten die in de bureaulade verdwijnen, maar overzichtelijke infographics die iedereen kan begrijpen. Samen werken we aan een betere toekomst voor Nederland.

De Toekomst Kamer

Dienstverlening vanuit wat Rotterdammers nodig hebben

Het initiatief Verbeteren vanuit klantsignalen won eind 2024 de landelijke competitie GemeenteDelers, categorie Uitvoeringskracht. Bij dit initiatief draait alles om het verbeteren van de dienstverlening door het verzamelen van signalen van inwoners. Winnaars Evelien Klomps (procesmanager) en Kevin Willemsen (data-analist) vertellen over dit dynamische model van de gemeente Rotterdam dat steeds verder wordt ontwikkeld. Zowel binnen als buiten de organisatie.

Want ben je een winnaar, dan heb je vrienden. Klomps: “Het winnen heeft voor meer zichtbaarheid gezorgd, vooral op LinkedIn. We zien ook verzoeken van andere gemeenten en overheidsorganisaties die ons vragen: ‘Joh, vertel eens hoe jullie het hebben gedaan.’ Dat is heel leuk.”

Het model en hoe het werkt

Wat houdt dit model om de Rotterdamse dienstverlening te verbeteren precies in? Willemsen: “We kijken naar bronnen binnen de gemeente waarin signalen van Rotterdammers naar voren komen. Klanttevredenheidsonderzoeken, klachten, de inhoud van terugbelnotities bijvoorbeeld. Daarin kan informatie staan over vragen of de beleving van mensen, dingen waar ze niet uitkomen. Bijvoorbeeld: ‘Mijn aanvraag duurt lang’ of ‘Ik weet niet wat de status van mijn aanvraag is’. Van al die bestaande bronnen verzamelen we de teksten. Die data uit verschillende systemen voegen we samen, waarbij een algoritme de categorieën herkent. Denk aan categorieën als parkeren, financiële regelingen of bijstandsuitkeringen. Uiteindelijk gaat het om een dataset van zo’n 250.000 teksten per jaar. Al die categorieën zetten we in een dashboard dat we breder in de organisatie beschikbaar stellen om analyses op te maken. Welke onderwerpen geven veel signalen?”

Een completer beeld

Klomps: “De signalen worden door medewerkers met verschillende functies gebruikt om vooral te luisteren naar wat Rotterdammers nodig hebben. Denk aan data-analisten, maar ook communicatieadviseurs, teamleiders en wijknetwerkers. Die kijken ernaar om een beeld te krijgen van wat er speelt onder inwoners van wijken.”

Ze vervolgt: “Medewerkers geven aan dat het vooral een aanvulling is op andere informatie die ze al hebben. Vaak heb je al wel harde cijfers over processen, bijvoorbeeld hoelang de behandeling van aanvragen duurt, maar hiermee krijg je een completer beeld. Namelijk hoe je proces ervaren wordt.”

Veiligheid borgen

Het werken met zo’n omvangrijke dataset vraagt om een zorgvuldige en veilige aanpak. Willemsen: “De gemeente is ingedeeld in 7 clusters, waaronder het cluster dienstverlening. Dit cluster heeft een eigen privacy officer en informatiebeveiligingsexpert, en nog een paar andere mensen die vanuit wetten en regels moeten meekijken bij zo’n proces. Zoals een recordmanager, die zich vooral bezighoudt met de archiefwet. Hoelang mogen gegevens bewaard worden? Maar er zijn ook experts op het gebied van algoritmes en ethiek bij betrokken. Elke keer als je een nieuwe databron wil ontsluiten of een nieuw systeem wil gebruiken, bespreek je dat met al die disciplines. En we hebben het model gepubliceerd in het Rotterdamse algoritmeregister en het landelijke algoritmeregister.” Lees meer over dit algoritmeregister.

Klomps: “Bij het delen van het dashboard binnen de organisatie loopt een zogenaamd maskeringsscript over de data. Dat haalt alle persoonsgegevens die in de teksten voorkomen er automatisch uit.”

“Hoe volwassen is je organisatie op het gebied van datamanagement? Dat is best wel een grote vraag en uitdaging.”

Aanleiding

Klomps vertelt over de aanleiding voor deze aanpak: “We begonnen met het idee: als het over brede dienstverlening gaat, is het van belang te weten hoe Rotterdammers die ervaren. We hadden destijds, tot 2017, nog geen klanttevredenheidsonderzoeken op de dienstverleningskanalen, ook niet op de processen. Die hebben we eerst opgezet. Daar komen natuurlijk motivaties, toelichtingen en emoties uit. Super interessant, maar ontzettend veel data. Te veel om alleen met mensenogen te kunnen analyseren. Daarom hebben we een klein testje gedaan aan de hand van ‘text mining’. Daarbij kijk je hoe je patronen uit teksten kan ontdekken, gewoon met eigen ogen. Vervolgens hebben we gekeken wat er gebeurt als je een algoritme over een dataset ‘runt’. En of die analyse logisch is met wat Rotterdammers zelf zeggen in dat onderzoek. Dus of de categorieën die het algoritme uit de teksten haalt overeenkomen met wat mensen daadwerkelijk hebben gezegd. Dat kwam overeen, en zo is het begonnen.”

En natuurlijk loop je tijdens zo’n omvangrijk project tegen van alles aan. Klomps: “Werken met algoritmes en data is boeiend, maar soms ook erg ingewikkeld. Hoe volwassen is je organisatie op het gebied van datamanagement? Dat is best wel een grote vraag en uitdaging. En soms heb je ook een beetje geduld nodig, dan wil je sneller dan je kan binnen je organisatie. Verder zijn er veel mensen bij betrokken, dat betekent veel afstemmen en uitleggen. Bijvoorbeeld over wat een algoritme doet en dat dat niet eng is, maar juist vóór je kan werken. Ik ben trots op waar we nu staan!”

Iets teruggeven aan inwoners

Wat is uiteindelijk de winst van dit model? Klomps legt uit: “Het werken aan herstel van vertrouwen in de overheid begint wat ons betreft bij luisteren. Het is juist mooi om verbetertrajecten of projecten te starten vanuit een behoefte van inwoners, wat zij nodig hebben. Op een datagedreven manier, structureel. Ik denk dat we met dit model een mooi startpunt hebben gecreëerd voor verbetertrajecten binnen onze organisatie. Dat we niet alleen maar vanachter onze bureaus notities schrijven vanuit onze eigen perspectieven, maar dat we daarbij ook iets meenemen vanuit de data die we al hebben. En als je dat kan teruggeven aan inwoners, leidt dat hopelijk tot meer tevreden Rotterdammers. Ik denk dat je dan uiteindelijk kan bijdragen aan het herstel van vertrouwen in de overheid.”

Samenwerken

Klomps en Willemsen zoeken graag de samenwerking op: “Het is goed om in gesprek te gaan; hoe kunnen we elkaar, andere gemeenten en organisaties, helpen om dit op veel meer plekken georganiseerd te krijgen?”

Is jouw gemeente of organisatie geïnteresseerd in de Rotterdamse aanpak rondom klantsignalen? Neem contact op via: [email protected].

Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]

#Algoritme #algoritmen #Algoritmeregister #Dienstverlening #gemeentedelers #gemeenten #nieuwsbrief42025

Dienstverlening vanuit wat Rotterdammers nodig hebben - Digitale Overheid

'Verbeteren vanuit klantsignalen' won 2024 de wedstrijd GemeenteDelers. Evelien Klomps en Kevin Willemsen over dit model voor dienstverlening.

Digitale Overheid

De overheid gooit overal AI blackboxes in, maar is blind voor de risico's:

https://nos.nl/artikel/2540979-overheid-maakt-volop-gebruik-van-ai-maar-kijkt-vaak-niet-naar-risico-s

Wat is er gebeurd met het uitgangspunt dat overheidsbesluiten transparant en uitlegbaar moeten zijn?

#AI #Algoritme #AlgoritmeRegister #transparantie #blackbox

Overheid maakt volop gebruik van AI, maar kijkt vaak niet naar risico's

De overheid gebruikt of test in totaal 433 AI-systemen, maar bij meer dan de helft daarvan wordt niet gekeken naar de mogelijke gevaren.

Montferland proactief en verantwoord aan de slag met AI

De Achterhoekse gemeente Montferland ziet grote potentie in de verantwoorde inzet van AI en algoritmes om de dienstverlening aan burgers te verbeteren. 14 oktober 2024 ging de chatbot Montferland AI (Mai) live. Ze publiceerden de beschrijving van het algoritme daarvoor al in het Algoritmeregister. Burgemeester Harry de Vries: “Dit is voor ons geen eindstation, maar een eerste stap.” In gesprek met burgemeester Harry de Vries, hoofd bedrijfsvoering Michael Rave en AI-specialist Daniel Verloop van Montferland.

Pionieren

De Vries is er trots op dat zijn mensen het initiatief hebben genomen om met AI aan de slag te gaan. “Het kan een enorme bijdrage leveren aan de dienstverlening aan onze inwoners. En dat is uiteindelijk waar we het allemaal voor doen. We willen het zorgvuldig doen en houden de ethische kant goed in de gaten. Maar we willen wel stappen naar voren zetten. De lancering van Mai is voor ons geen eindstation, maar een eerste stap.”

Aan de slag met AI

De gemeente heeft ook een noodzaak om met AI aan de slag te gaan: Montferland voorziet een arbeidsmarktkrapte door vergrijzing, een probleem dat ook landelijk speelt, vertelt hoofd bedrijfsvoering Michael Rave. “We zoeken straks mensen die niet meer te krijgen zijn. Ons idee is AI in te zetten om een deel van het werk te automatiseren.” Rave, Verloop en collega’s schreven een voorstel voor de gemeenteraad en kregen voor 3 jaar budget om met de AI aan de slag te gaan. (AI staat als strategisch thema in de gemeentelijke kadernota). Dat biedt ruimte, zegt Rave. “Om te pionieren, te spelen, uit te vinden: waar brengt AI echt winst in werkprocessen, waar gaat het echt mensenwerk schelen?” De Vries: “Ik was toch wel nieuwsgierig hoe de raad zou reageren op het voorstel. Dat bleek geen probleem: onze raad ziet in dat de gemeentelijke organisatie de komende jaren anders in personele problemen komt. En natuurlijk willen we als overheid ook meegaan met de tijd.”

Balans bewaken

Dat het onderwerp AI en algoritmes bestuurlijke aandacht behoeft, is voor burgemeester De Vries eigenlijk geen vraag. “Als lokale overheid moet je gebruik maken van alle mogelijkheden die er zijn om het je inwoners zo makkelijk mogelijk maken.” Hij ziet zijn rol als ambassadeur en als degene die de balans bewaakt. “Ik wil het graag promoten richting de buitenwereld, de inwoners, de raad en de eigen organisatie. Maar het is ook vooral mijn verantwoordelijkheid om de balans in de gaten te houden. Voorkomen dat we in een ratrace komen waarin we ‘zoveel mogelijk, zo snel mogelijk’ willen.” Dat is extra belangrijk voor de overheid, ziet hij: “Als overheid moeten we nog zorgvuldiger zijn, anders komt het als een boemerang in ons gezicht terug. Ik zie mijn rol dus nadrukkelijk ook op dat ethisch aspect: wat doe je wel met AI en wat niet? Daar praten we over en bevragen elkaar kritisch op.” Hij geeft een voorbeeld van de grenzen. “We moeten altijd naar de mens achter de vraag blijven kijken. Persoonlijk contact blijft belangrijk, zeker voor mensen die hulp nodig hebben. Met de chatbot willen daarvoor meer tijd vrijmaken.” Ook kan en wil niet iedereen via een chatbot met de gemeente communiceren. “Montferland blijft de andere communicatiekanalen gebruiken, het is nadrukkelijk een plus.”

“Als overheid moeten we nog zorgvuldiger zijn, anders komt het als een boemerang in ons gezicht terug.”Burgemeester de Vries – Gemeente Montferland

Openheid

14 oktober 2024 is Mai gelanceerd. Verloop vertelt dat ze dat nog best een spannende stap vinden. “We monitoren in de beginfase extra uitgebreid hoe het gaat. We hebben alles uitvoerig getest en het gaat erg goed, maar soms maakt Mai een fout. Daarom geeft de chatbot aan bij het begin dat zij lerende is en fouten kan maken.” De gemeente hecht er belang aan om open te zijn: “Er zijn nog weinig voorbeelden: het is voor iedereen nieuw, iedereen pioniert nog. De gemeente Montferland heeft veel ambitie, maar tegelijkertijd houden we de veiligheids- en ethische aspecten in de gaten. Daarom hebben we direct de beschrijvingen van onze algoritmes in het Algoritmeregister gedeeld, om te laten zien dat we hier transparant in willen zijn. Daarmee sluiten we ook aan bij de filosofie van de nieuwe Europese AI-verordening, waarin dat heel belangrijk is.” Burgemeester de Vries ziet vooral voordelen bij de openheid: “Vragen en kritische kanttekeningen van inwoners, raadsleden en collega’s houden ons scherp. Als je niet begint, dan krijg je die vragen niet. Dat is een les die ik meegeef aan collega bestuurders: zie het als een kans. Ga proactief aan de slag, betrek mensen erbij; neem je raad en je organisatie mee. Verloop vult aan: “Je leert eigenlijk alleen maar door te doen en er open over te zijn.”

“Zie het als een kans. Ga proactief aan de slag, betrek mensen erbij; neem je raad en je organisatie mee.”Burgemeester de Vries – Gemeente Montferland

Eye opener

In het ontwikkelingstraject van de chatbot hebben ze veel geleerd, vertelt Rave.” Dit was een goede testcase. In zo’n traject loop je tegen allerlei dingen aan. De governance goed neerzetten is een van de volgende uitdagingen. Het was voor ons een eye opener dat wij voordat we nieuwe projecten gaan beginnen allerlei deskundigheid nodig hebben, denk bijvoorbeeld aan Juridische Zaken.” Ze werken aan een stramien voor nieuwe projecten. “Aan de voorkant moet duidelijk zijn: wie heeft op welk moment welke rol?” Nevenopbrengsten van het ontwikkelen van de chatbot is dat de informatie op de gemeentelijke website helemaal is bijgewerkt. Een uitdaging is die informatie actueel te houden, omdat de chatbot daar gebruik van maakt, vertelt Rave. “Het mooie is wel dat allerlei processen die in eerste instantie niet met de bot te maken hebben, ook scherper belicht worden en daardoor beter worden.” 

Niet zelf het wiel uitvinden

Montferland is een relatief kleine gemeente met een grote ambitie. De grootte van de gemeente heeft echter ook voordelen: “De lijnen zijn hier kort, en ons directieteam houdt het niet alleen bij woorden, maar zet deze om in daden.” Ze delen graag hun ontwikkelingen en ervaringen met andere gemeentes. “Het staat ze vrij er gebruik van te maken. Het zou mooi zijn als meer gemeenten op die manier werken, als wij ook weer gebruik kunnen maken van wat anderen hebben ontwikkeld. Dan gaat deze transitie alleen maar sneller.” Ze houden de ontwikkelingen bij andere gemeentes – Rotterdam, Breda en Tilburg – ook goed in de gaten. Burgemeester de Vries sluit af met een uitnodiging: “Iedereen is welkom in het prachtige Montferland, we delen graag onze ervaringen. Zo hoeven we niet allemaal zelf het wiel te gaan uitvinden.”

Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]

#AI #Algoritme #Algoritmeregister #nieuwsbrief182024

Montferland proactief en verantwoord aan de slag met AI - Digitale Overheid

Gemeente Montferland publiceerde de beschrijving van chatbot Mai in het Algoritmeregister. In gesprek met burgemeester Harry de Vries en collega's over hun ervaringen.

Digitale Overheid

Het Nederlandse #algoritmeregister bevat inmiddels meer dan 500 #algoritmes, zo blijkt uit een inventarisatie van Tweakers. In anderhalf jaar tijd zijn er ongeveer 400 algoritmes van de overheid toegevoegd, waarbij gemeenten vooroplopen op het Rijk.

https://ibestuur.nl/artikel/gemeenten-lopen-voor-met-aantal-registraties-in-algoritmeregister/

Tja, de Rijksoverheid gebruikt de onderbuik.

"Algoritmeregister bevat meer dan 500 algoritmes, weinig van Rijksoverheid"

---> "De meeste algoritmes die nu in het register staan, zijn afkomstig van Nederlandse gemeenten, die er 365 hebben aangedragen."

---> "Opvallend is dat er maar weinig algoritmes van Rijksoverheidsinstellingen in het register staan opgenomen. Slechts 13 van de 509 algoritmes zijn afkomstig van een ministerie."

(Via @Tweakers ) #algoritmeregister
https://tweakers.net/nieuws/226802/algoritmeregister-bevat-meer-dan-500-algoritmes-weinig-van-rijksoverheid.html

DPG Media Privacy Gate