Yesterday Jonny Greenwood and Aart Strootman performed at the NTR Zaterdag Matinee in Amsterdam. The event featured renditions of Steve Reich's Electric Counterpoint (including Bryce Dessner's piece Garcia Counerpoint). But they also played individual compositions by both composers. For anyone interested, the audio recording has been made available online: https://www.npoklassiek.nl/concerten/959b4bfb-a0f5-43b0-97a2-baac982faae2/greenwood-x-strootman-solo-gitaar-en-viool

#JonnyGreenwood #Radiohead #TheNational #BryceDessner #AartStrootman

De 5 concerten die je niet wilt missen op November Music

Van vrijdag 4 tot en met zondag 13 november maakt November Music Den Bosch tot het bruisende epicentrum van een scala aan avontuurlijke concerten, vaak gepresenteerd op bijzondere locaties. Net als het Storionifestival eerder dit jaar besteedt ook het nieuwemuziekfestival aandacht aan de vijfhonderdste sterfdag van Jeroen Bosch. Hier mijn vijf tips voor concerten die je niet wilt missen.

Detlev Glanert: Bosch Requiem

De imposante St. Janskathedraal vormt het decor van een gloednieuwe dodenmis, het Bosch Requiem van de Duitse componist Detlev Glanert. Hij is een van de huiscomponisten van het Koninklijk Concertgebouworkest en is gefascineerd door onze minder fraaie zielenroerselen. Hij werd vooral bekend als operacomponist en oogstte veel lof voor zijn opera Caligula, die de nadagen van de Romeinse keizer belicht. De onderhuidse dreiging en imposante orkestratie herinneren aan de opera Elektra van Richard Strauss.

Glanert vindt dat wij ons vaak als beesten gedragen en zoomt in zijn composities graag in op die dierlijke drijfveren, zoals bijvoorbeeld in zijn succesvolle orkestwerk Theatrum Bestiarium. Deze overtuiging past ook uitstekend bij de bizarre schilderijen van Jeroen Bosch.

In zijn Bosch Requiem duikt de componist diep in de duistere ziel van de Brabantse schilder, waarbij hij inspiratie put uit de reguliere teksten van de requiemmis en de Carmina Burana. Het Koninklijk Concertgebouworkest en het Groot Omroepkoor worden geleid door de Duitse dirigent Markus Stenz, die ook tekende voor de cd-opname van Caligula.

Joël Bons: Nomaden

Sinds jaar en dag brengt Joël Bons als artistiek leider van het Nieuw Ensemble en oprichter van het Atlas Ensemble musici uit Oost en West bij elkaar. Tijdens de afgelopen Cello Biënnale gooide hij hoge ogen met zijn speciaal voor het Atlas Ensemble gecomponeerde Nomaden. Deze ambitieuze, een uur durende compositie is gezet voor een combinatie van Aziatische en Westerse instrumenten.

Zo klinkt de duduk, een Armeens dubbelrietinstrument, naast de klassieke hobo en wordt de erhu, een tweesnarige Chinese vedel, gecombineerd met viool, altviool, contrabas en strijkinstrumenten uit India, Turkije en Azerbeidzjaan. Wie vreest voor Hollywoodachtige muziekjes vol clichématige couleur locale krijgt ongelijk. Bons slaagt erin al die verschillende kleuren tot een samenhangend geheel te weven.

Atlas Ensemble (fotocredit Atlas Ensemble)

Critici en publiek reageerden onverkort enthousiast. Het Parool rept van ‘het even enerverende als ontroerende Nomaden van Joël Bons’ en noemt het een ‘meesterwerk’. De Volkskrant roemt de manier waarop de componist ‘een uur lang de mogelijkheden verkent van het achttienkoppige Atlas Ensemble, dat zich bedient van instrumenten uit alle windstreken. (…) De trefzekerheid van Bons visioen en het fenomenale spel van de musici maken Nomaden tot een belevenis van de eerste orde’.

Geen hel, maar een hemel op aarde dus. De uitvoering tijdens November Music is overigens hoogstwaarschijnlijk de laatste mogelijkheid dit stuk te horen, want het Atlas Ensemble krijgt met ingang van 2017 geen subsidie meer.

Dimitri Verhulst & Vasco Mendonça: Bosch Beach

De Vlaamse auteur Dimitri Verhulst en de Portugese componist Vasco Mendonça kijken door de ogen van Jeroen Bosch naar onze huidige wereld. Uitgangspunt is het idee van de hel op aarde: hoe ziet die er vandaag de dag uit? Welke plek is nu het ‘Valse Paradijs’?

Zij plaatsen twee mannen en een vrouw zonnebadend op het strand van Lampedusa terwijl de vluchtelingen aanspoelen. De vakantiegangers sluiten hun ogen voor hun omgeving en leven in een cocon van vermaak en seks, overgoten met alcohol. Zij verleiden elkaar, sturen briefkaarten met de gekende clichés en drinken cocktails tot diep in de nacht.

Bosch Beach (fotocredit Muziektheater Lod)

In Bosch Beach spelen Verhulst, Mendonça en regisseur Kris Verdonck met de ambiguïteit van dit paradijselijke oord en de onmogelijke schuldvragen die het met zich meebrengt. De vluchtelingenstromen houden ons immers een spiegel voor en doen een moreel appel op ons geweten. Gaat onze levensstijl niet ten koste van de levenskwaliteit en stabiliteit op andere continenten? En zo ja, zijn wij daar als individu verantwoordelijk voor?

Een antwoord geven de makers niet, wel prikken zij de schijnwereld van het drietal door met vervreemdende elementen, zodat het valse paradijs van de resorts en de Bosche hel op aarde naadloos met elkaar vervloeien. De pers was enthousiast. De Standaard noteerde dat ‘Dimitri Verhulsts vuilbekkende libretto vervreemdend clasht met de sublieme zanglijnen’. Knack Focus schreef: ‘Heineken, kutjes en memmen: met Bosch Beach voegt Dimitri Verhulst venijnig volkse woorden toe aan het operarepertoire.’

De Frankfurter Rundschau looft ook de uitvoerders: ‘Muzikaal was Bosch Beach van topniveau: het Asko|Schönberg, onder leiding van Etienne Siebens, bevestigde zijn reputatie als Nederlands topensemble voor nieuwe muziek, dat zich neerzet in de vorm van Mendonça’s duistere, ingetogen en vaak smartelijke toon. De stemmen van de drie acteurs waren ronduit briljant. De extreem heldere en slanke contratenor Rodrigo Ferreira, de zachte en rustig gerekte frasering van de sopraan Marion Tassou en de markante maar toch steeds lichte bariton van Damien Pass waren grandioos.’

Aspasia Nasopoulou: Ten Dipoles

De Grieks-Nederlandse Aspasia Nasopoulou (1972) componeerde tien muzikale miniaturen voor zesentwintig verschillende blokfluiten. Het wordt uitgevoerd door blokfluitkwintet Seldom Sene, waarvoor zij eerder het succesvolle Lelia doura componeerde. Nasopoulou baseerde zich in haar nieuwe stuk op de voor-Aristotelische theorie van ‘dipolen’ die als basisprincipes gelden van alle elementen.

Thea Derks en Seldom Sene tijdens inleiding in TivoliVredenburg 19-2-2016

Tegen een decor van bewegende en trillende automaten moet het kwintet laveren tussen dipolen als goed/slecht, gewoon/vreemd, vrouwelijk/mannelijk, stilstand/beweging, licht/duister en vierkant/rechthoekig. De blokfluitisten worden aangevuld en uitgedaagd door Vijf Vrije Aerofonen, windinstrumenten die speciaal voor dit stuk zijn ontwikkeld door klankkunstenaar Horst Rickels en vormgever Ernst Dullemond.

Nasopoulou heeft een poëtische en expressieve ontwikkeld. In 2014 klonk in November Music al Nachtwerk, waarin zij muzikaal reflecteert op gedichten van Micha Hamel. Ik schreef hierover: ‘Het is knap hoe de componist de vier strijkers naadloos aan laat sluiten bij de declamatie van Hamel. Met subtiele muzikale gebaren onderstreept zij een woord, een onderliggende betekenis, zonder daarbij ooit de spreker te overstemmen.’

Aart Strootman en Marco Mlynek: Hemelse Hel

Net als Glanert en Mendonca lieten de gitarist/componist Aart Strootman en de pianist/componist Marco Mlynek  zich door Jeroen Bosch inspireren. Zij namen de muzikantenhel uit het bekende paneel Tuin der lusten als letterlijk uitgangspunt. Hierop worden mensen geplet, gemarteld en gekruisigd door een gigantische harpluit en dito draailier. Strootman en Mlynek vroegen zich af hoe deze fantasie-instrumenten zouden klinken, bouwden ze na en schreven er elk een compositie voor.

Storioni Trio met draailier (foto Mike Roelofs)

Hemelse Hel betrof een opdracht van het Storionifestival, en ging afgelopen januari in première. Violist Wouter Vossen vertelde me destijds: ‘De instrumenten zijn prachtig en de draailier is fantastisch: hij is twee meter hoog en wordt aangedreven door drie elektromotoren. Normaal draai je zelf met je hand, maar daarvoor is het veel te zwaar. Marco moet op een trapje klimmen om het te kunnen bespelen. Het komt dichtbij wat je je voorstelt bij hoe de hel kan klinken, het heeft een penetrante, onaangename klank.’

‘De harplier daarentegen is juist hemels. Die is zeer knap gemaakt, want het is eigenlijk een onmogelijk instrument, ontsproten aan de fantasie van Jeroen Bosch. Het heeft een bescheiden volume en spreekt tot de verbeelding, zoals bijvoorbeeld het engeltje met de harp. Het klinkt mooi en lieflijk en wordt door Aart Strootman zelf bespeeld.’ Tijdens het concert in de Frits Philipszaal bleek de draailier inderdaad een overdonderend geluid te produceren, terwijl het de etherische harpluit mooi mengt met de strijkers van het Storioni Trio.

Gaat dat zien, gaat dat horen!

#AartStrootman #AspasiaNasopoulou #AtlasEnsemble #DetlevGlanert #DimitriVerhulst #JoëlBons #MarcoMlynek #NovemberMusic #SeldomSene #StorioniTrio #TheaDerks #VascoMendonça

Oranjewoud Festival: klassieke muziek met koninklijke allure

Sinds 2012 organiseert Yoram Ish-Hurwitz elke zomer het Oranjewoudfestival in Friesland. De even ondernemende als avontuurlijke pianist maakt daarbij de natuur tot onlosmakelijk onderdeel van de muzikale beleving. Van woensdag 1 tot en met maandag 5 juni verrast hij zijn publiek opnieuw met concerten op bijzondere locaties. Verspreid over het gebied spelen ruim 120 Nederlandse en internationale topmusici de mooiste muziek in een kleinschalige, intieme setting.

Koninklijke allure

Zelfs als je geen liefhebber bent van klassieke muziek is het de moeite waard naar Friesland af te reizen. Alleen al de plek zelf heeft sprookjesallure. Oranjewoud dankt zijn naam aan Albertine Agnes van Nassau, prinses van Oranje. Zij bouwde in de 17e eeuw een buitenverblijf in het bosrijke gebied bij Heerenveen. Hoewel het landgoed in de loop der tijden geregeld van eigenaar en bebouwing wisselde, bleef de band met de Oranjes. Ook Beatrix en Claus waren er geregeld te gast. Zo krijgt het festival een koninklijk randje.

Oranjewoud Festival – foto Ronald Knapp

Het sympathieke van het Oranjewoudfestival is bovendien zijn toegankelijkheid en laagdrempeligheid. Naast betaalde concerten zijn er gratis toegankelijke evenementen in de Proeftuin. Deze vormt het festivalhart, waar iedereen kan proeven van (h)eerlijke hapjes en allerlei soorten muziek. Er zijn korte optredens van de festivalmusici zodat je op een ongedwongen manier kennis kunt maken met zeer uiteenlopende muziekstijlen. Speciaal voor kinderen is er in ‘t Proevertje van alles te doen en te beleven.

Bespiegelen en zwieren

De Proeftuin biedt een fraai startpunt van waaruit je over het terrein kunt uitwaaieren. Bijvoorbeeld naar Museum Belvédère, waar geluidskunstenaar Hans van Koolwijk objecten tot leven wekt met geluid. Of het Rabobank Paviljoen, voor een sfeervol kaarslichtconcert van meesterpianist Enrico Pace. Een ritmische ontdekkingstocht door het bos met Tatiana Koleva is zeker ook aanlokkelijk. Evenmin te versmaden valt Waltzing in the Woods  op Landgoed Oranjewoud, waar de musici van LUDWIG in de bovenzaal feestelijke dansmuziek spelen en je uitnodigen om zelf mee te doen.

Voor de meer meditatief ingestelden is er het concert van AlexP in een koude-oorlogsbunker. Diep onder de grond stuurt hij vier virtuele vleugels aan in Simeon ten Holt’s bezwerende Canto Ostinato. Ook De zingende zonderling in de Ecokathedraal van ‘ecotect’ Louis Le Roy belooft een bijzondere ervaring te worden. Diens wonderlijke, door struikgewas overwoekerde bouwsels van afvalmateriaal worden gevuld met mysterieuze geluiden en stemmen.

Inslapen en ontwaken met muziek

Hoogtepunt van het festival is de Nacht van het Park, een nieuw programmaonderdeel. In een sprookjesachtig verlichte Overtuin klinkt een scala aan korte concerten, waaronder één in volslagen duisternis. Er is tevens een ‘Augmented Concert’ door violist Yannick Hiwat, met speciale effecten via een koptelefoon. De Nacht van het Park besluit in stijl met een Middernachtconcert door zangeres Nora Fischer, het Doelen Ensemble en Aart Strootman op de elektrische gitaar. Zij spelen death speaks van David Lang en Giudecca van Strootman.

Wie in Oranjewoud blijft overnachten krijgt voor het slapen gaan gratis een persoonlijke serenade van de festivalmusici. Vroege vogels laten zich maandagochtend om 5:00 uur wekken met een zonsopgangconcert van blokfluitiste Lucie Horsch en LUDWIG. Het festival wordt die middag afgesloten met een gratis picknickconcert door het Nederlands Blazers Ensemble. Je mag zelf bepalen welke stukken zij gaan spelen, uit een in overleg met Omrop Fryslân samengestelde top-25. – Je voelt je letterlijk de koning te rijk.

Oranjewoudfestival: 1 t/m 5 juni, Oranjewoud
Tijdens het festival verzorg ik drie inleidingen

#AartStrootman #CantoOstinato #DavidLang #EnricoPace #LucieHorsch #Oranjewoudfestival #SimeonTenHolt #YoramIshHurwitz

Aart Strootman wins Gaudeamus Award #Gaud17

On Sunday 10 September the Gaudeamus Award for composers under 30 was granted to the Dutch guitarist, composer and instrument designer Aart Strootman (1987) in TivoliVredenburg, Utrecht. The jury, consisting of Joe Cutler, Christopher Trapani and Mayke Nas, chose him from the 5 nominees who had passed their first selection.

For this year’s edition 288 scores were handed in, from 36 different countries. The Gaudeamus Award consists of a commission of € 5000 for a new piece to be premiered in the next Gaudeamus Muziekweek. Strootman’s fellow nominees were the Americans Chaz Underriner, Ethan Braun and Sky Macklay, and the Serbian Ivan Vukosavljevic.

The jury comments on Strootman: ‘An artist who sees no boundaries between performing, composing, improvising, and designing instruments. He’s a complete original, whose sonic invention is an inspiration and who approaches composition with a remarkable freshness, reinventing the sound of each instrument within an ensemble down to the finest detail. A performer, an improviser, an inventor and a unique composer.’

Strootman was happily surprised: ‘I hadn’t expected to win the prize, I’m very honoured.’ Asked what he had in mind for the commission, he answered: ‘I don’t know yet. I’m immersed in writing a new piece for the Bang on a Can All Stars at the moment, for the upcoming November Music Festival. I’m going to concentrate on that and work very hard. – But first I’m going to have a stiff drink.’

Like last year, the jury selection betrayed a predilection for composers focussing on sound and texture. From the jury report we learn that Underriner ‘shows extreme attention to detail’; Braun writes ‘beautifully poised music’; Vukosavljevic ‘understands the physicality of sound’, while Macklay ‘finely balances process and intuition’.

However enchanting their works may be, of the 5 composers Macklay seems to be the only who dares surprise us with outright recognizable melodies and rhythms. She also likes to poke fun at tradition, as in her contageous Many Many Cadences for string quartet.

Insomnio performing Ballet Mécanique TivoliVredenburg 10-9-2017 (c) Herre Vermeer

With her spunk Macklay comes closest in spirit to ‘Bad boy of music’ George Antheil, whose Ballet Mécanique sparked off the afternoon. It got a dazzling performance by the Utrecht based ensemble Insomnio under the baton of Ulrich Pöhl.

This high energy piece for percussion, sirens, electric bells, (player) piano’s and airplane propellers is a modern classic. Antheil wrote it in 1924, combining the machine-like roar of the futurists with Stravinskian ostinati and repetitive motifs that pre-echo the minimalists. Pöhl and his musicians blew the roof off TivoliVredenburg and got a thunderous applause.

One would wish young music pioniers would venture further into unmapped territories. Exploring the physicality of sound and the effect of layering chords may lead to hypnotizing, meditative textures, but the overall soundworld becomes so similar you can hardly tell one composer from another. Hopefully next year’s jury will have more ear for truly original voices and select a wider variety of styles, so a new Antheil will not be overlooked.

#AartStrootman #ChazUnderriner #EthanBraun #GaudeamusAward #GeorgeAntheil #Insomnio #IvanVukosavljevic #SkyMacklay

Gaudeamus nominee Kelley Sheehan: ‘I enjoy an open dialogue with the performers’

From 4 to 8 September the Gaudeamus Music Week presents state of the art contemporary music, performed by a plethora of ensembles and musicians. Five composers compete for the coveted Gaudeamus Award 2019: Stefan Maier (CA, 1990); Nicholas Morrish (GB, 1989); Scott Rubin (US, 1989); Remy Siu (CA, 1990), and Kelley Sheehan (US, 1989).

The festival will be opened on Wednesday 4 September in TivoliVredenburg, with the world première of W.A.L.L. by Aart Strootman, winner of the Gaudeamus Award 2017. He composed this for his own ensemble Temko and Slagwerk Den Haag.

Sheehan is a composer and computer musician moving between acoustic, electronic, electro-acoustic, and performance art works. In any medium, her work centres on noise, performance, and interaction. Her music has been described as “Full of discovery, collaboration, and unpredictability” (Gaudeamus Foundation), and was lauded for its “woozy electronics” (LA Weekly).

Her music was performed at prestigious venues such as Disney Hall (LA), Experimental Sound Studios (Chicago), and The Banff Center for the Arts (Alberta). She was awarded residencies and fellowships to MISE-EN Place Bushwick, the National Composers Intensive with the LA Phil, Nief Norf, wasteLAnd Summer Academy, and the Banff Center for the Arts.

Sheehan regularly performs with The Plucky Plunkers, an improvisational duo focusing on works for toy piano and multimedia collaborations. Her work and research has led her to study composition with composers of various interest and background such as Sivan Cohen Elias, Marcos Balter, and Fredrick Gifford. She is currently pursuing a PhD in Composition at Harvard University, studying with Chaya Czernowin and Hans Tutsku.

How did you know about the Gaudeamus competition?

A teacher of mine had recommended looking into the festival so I’ve kept tabs on the competition, but this was my first year applying. I wanted to experience the concerts and witness everything the festival and a competition like this has to offer.

What do you expect from the Gaudeamus Music Week?

I’m really looking forward to hearing new exciting music, hearing all the new works that will be premiered, as well as meeting a ton of people with whom I share the love for contemporary music – that’s very exciting for me.

I’m very happy with the three works I submitted for the competition: Talk Circus; Four Sharp Corners, and 3 Movements.I

https://www.youtube.com/watch?v=gH3kxga4_JY

I interviewed the nominees on the opening night of the festival on 4 September 2019.

https://open.spotify.com/episode/3XcUwC5aN4dpCIiQtqYDdu

Much to her own surprise, Kelley Sheehan won the Gaudeamus Award 2019.

https://www.youtube.com/watch?v=JWrAoroTa6s

#AartStrootman #GaudeamusMusicWeek #KelleySheehan #NadarEnsemble #TivoliVredenburg

Whoever said modern music is humourless and cerebral? Kelley Sheehan wins Gaudeamus Award 2019

Kelley Sheehan, photo Anna van Kooij

For a moment the envelope doesn’t seem to open, but then Ingrid van Engelshoven conjures up the redeeming piece of paper. ‘The winner of the Gaudeamus Award 2019 is Kelley Sheehan!’ The small American composer is visibly surprised, she hasn’t seen this coming. Probably not entirely coincidentally, the organisation for new music has positioned her right in the middle of her four fellow candidates. – She herself would have divided the prize equally among them, she tells me afterwards.

Sheehan’s surprised reaction is heartwarming, as is the presence of the Dutch Minister of Cultural Affairs. It is a message to up-and-coming composers and other artists: you matter! Thus the award ceremony on 8 September was a nice icing on the cake of a varied festival. A range of cross-border productions spread across the city of Utrecht. – From festival centre TivoliVredenburg to Kunstruimte Kuub and from Theater Kikker to Centraal Museum and Nicolaïkerk. There were also free outdoor performances on the Neude and Weerdsluis.

Collectivity

The fact that young composers no longer exclusively focus on black and white dots on paper is a given. Collaborations with other disciplines such as dance, visual arts and technology are a matter of course. What did strike me in this year’s festival however, was the desire for collectivity on the part of the five nominees, their bent towards joint creation. – A reassuring feeling in times of polarisation and excessive individualism.

The most pronounced in this are the American Scott Rubin and the Canadian Remy Siu. Rubin creates his pieces together with dancers equipped with movement sensors, in direct interaction with the performing musicians. Siu develops music projects with his own Hong Kong Collective, for which he writes software inspired by video games.

In our pre-concert talk Siu even challenged the fundamental concept of a composer. The Canadian Stefan Maier, the British composer Nicholas Morrish and prizewinner Sheehan also regard the performer as a kind of composer.

Strapped violins, crackling cactus

Jurors Clara Ianotta, Yannis Kyriakides and Gerhard Stäbler describe Sheehan as ‘a true explorer of sound’. She ‘works with objects that are stretched in their function’ and creates ‘an unusual noise world’. This certainly applies to Four Sharp Corners for string quartet, performed on Thursday by the Utrecht based ensemble Insomnio. Four string instruments ensnared by fishing wires lie on as many tables. While the musicians try to free their instruments, screaming electronic sounds emerge. With their bows the four string players elicit crunching sounds from their music stands. Two players compete for who can raise or lower his stand with the loudest bang. Whoever said modern music is dry and cerebral?

The Traces that Remain by Nicholas Morrish also has a fresh, humorous slant. Conductor Ulrich Pöhl dribbles back and forth between three old-fashioned gramophones that are prominently placed on stage. He winds up the mechanism and places shellac discs made by Morrish himself. These contain the ticks and splutters inherent in their manufacturing process. The drummer grates a metal comb over the needles of a cactus. According to Morrish, cactus needles were once used to pick up the sound of the records. The ensemble plays fragments of the romantic music we expect to hear from these analogue discs.

Stifling depression, drowning bodies

But it’s not just lightheartedness that sets the tone. In the theatrical DisOrders, Petra Strahovnik makes various forms of depression oppressively palpable. The musicians of Modelo’62 breathe in and out obsessively, writhing over the floor while banging the sound boxes of their instruments, dipping the cup of their clarinet in water and producing an orgy of noise on drums and thunder plates. After about an hour the heavy breathing returns while the musicians are being wrapped in translucent plastic foil. Clearly, there’s no escape from this stifling universe.

The performance Nocturne in EUropean Waters by the Spanish-Dutch composer Jonás Bisquert is downright poignant. Musicians from the New European Ensemble and singers of Consorte are positioned on either side of the Weerdsluis. Gracefully undulating melodies travel from musicians to singers and from quay to quay. Poet Randa Awad recites her poem The Long European Nights, standing on the parapet in the middle of the lock, partly in Arabic, partly in English. Four singers join her, but she abruptly pushes them into the water: ‘Now dead, you oscillate!’ It is a crushing image of the refugees we leave to their fate in the Mediterranean Sea.

Marimba wall

The festival opened on Wednesday, September 4 with the world premiere of W.A.L.L. by Aart Strootman, performed by Slagwerk Den Haag and Temko. Strootman thus fulfilled the composition assignment associated with the Gaudeamus Award, which he won in 2017. He personally built a wall-filling 60-tone marimba, which had been announced with a great deal of fuss. We were even offered a preview of a documentary about its creation. Unfortunately this was rather uninformative. We see Strootman frantically sawing, sanding and fretting, but must learn from the programme booklet that he has divided the octave into 60 instead of 12 tones.

Slagwerk Den Haag playing the marimba wall, photo Anna van Kooij

The promised ‘wall of sound’ also failed to materialise. W.A.L.L. is rather more a study in softly echoing, microtonal guitar arpeggios, sparsely larded with lovely patterns played on the marimba wall. The percussionists – veering upwards from their stools to ‘climb’ the wall – create some beautiful, buzzing passages, but on the whole the wall is subservient to the guitars and the other percussion instruments. Only rarely the percussionists are allowed to indulge themselves in noisy thunderclaps on metal tubes placed between the marimba wall. All in all, the musical material failed to hold our attention over the duration of an hour.

Trumpet concert in disguise

More interesting was Bird, the new piece that Sebastian Hilli, winner of the 2018 Gaudeamus Award, composed for Asko|Schönberg. It is a cheerful amalgam of loud staccato blasts from the ensemble, intersected with sudden silences. Hilli creates a lively question-and-answer game that bounces from jazzy percussion and big-band brass to cheery marching band sounds and exhilarating poppy dance music. The percussionist plays a brilliant solo on bass drum and hi-hat, the pianist pounds out roaring chords on her grand piano.

A star role is reserved for the solo trumpeter, Bird turning out to be a sort of trumpet concert in disguise. Trumpeter Bas Duister has an unprecedentedly beautiful tone full of colour shades, and effortlessly produces the highest notes in virtuoso melodies. The work ends with a parody of the endlessly repeated chords with which classical composers like Beethoven conclude their pieces. Every time you think it’s over, a squeaking piccolo screams for attention. A wonderful piece that sends you home with a cheerful feeling. Gaudeamus could not have wished for a better finale to its 69th edition.

#AartStrootman #GaudeamusAward #KelleySheehan #NicholasMorrish #RemySiu #ScottRubin #SebastianHilli #StefanMaier

Gaudeamus Muziekweek: de piep-knor definitief voorbij?

De Gaudeamus Muziekweek lijkt het stadium van doorwrochte, maar publieksonvriendelijke ‘piep-knor’ definitief achter zich te hebben gelaten. Het gerenommeerde festival voor nieuwe muziek brengt in vijf dagen tijd 129 composities uit 32 landen. Asko|Schönberg en Cappella Amsterdam trapten woensdag 6 september af met een bonte variëteit aan stijlen. Hiermee was het openingsconcert een graadmeter van wat modernemuziekliefhebbers tot en met zondag kunnen verwachten.

De voor de Gaudeamus Award genomineerde Sky Macklay (VS, 1988) schildert in White/Waves met ruis- en sisklanken een imposant beeld van machtige oceaangolven. Jan-Peter de Graaff haakt in Rimpelingen voor cello en ensemble onbekommerd aan bij traditionele harmonieën en melodieën. De Rus Alexander Khubeev, winnaar van Gaudeamus Award 2015 kiest in The Codex of Thoughtcrimes juist voor het andere uiterste.

Bijna geen instrument klinkt zoals we het gewend zijn en de zangers uiten hun ‘gedachten die door anderen als misdaden worden gezien’ door wc-rollen. Het vervormde gekreun en gepiep lijkt wel wat op de manier waarop walvissen met elkaar communiceren. Gaandeweg ga je snakken naar een ‘gewone’ toon. Muzikaal is dit Russische Carnaval des animaux misschien niet helemaal overtuigend, maar geestig en aansprekend is het wel.

Timbre en eenvoud

Voorafgaand aan dit concert sprak ik met de vijf genomineerden, Sky MacKlay; Ethan Braun (VS, 1987); Ivan Vukosavljevic (Servië, 1986); Aart Strootman, (Nederland, 1987) en Chaz Underriner (VS, 1987). Hoe verschillend de jonge muziekpioniers ook zijn, zij delen een fascinatie voor timbre en werken graag met een minimum aan materiaal.

In Brauns Discipline produceren vier gitaren in dezelfde, afwijkende stemming, een complex weefsel aan boventonen. Ivan Vukosavljevic bouwt in Atlas Slave een hypnotiserende klankwereld vanuit een met strijkstok bespeelde gitaar. MacKlay presenteert in Many Many Cadences voor strijkkwartet een geleidelijk in glissandi uiteenvallende reeks cadensen.

Herwaardering muziektraditie

Tijdens de concerten op donderdag van de Australische cellist Alistair Sung en ensemble IEMA bleek hoezeer jonge componisten de muziektraditie weer omarmen. De Amerikaanse Caroline Shaw (1982) baseerde In manus tuas voor cello solo op het gelijknamige motet van Thomas Tallis. Zij verweeft sonore flarden oude muziek organisch met moderne, meer industriële klanken. Het stuk werd stijlvol uitgevoerd door Sung.

De Japanse Yukiko Watanabe (1983) deconstrueert Bachs Goldberg Variationen in Nue voor piano en ensemble. De pianist vertolkt – hortend en stotend – het origineel, als een schim gevolgd door een koto en een onder de vleugel gezeten klarinettiste. Een slagwerker bespeelt een bloempot en projecteert vergeelde vakantiekiekjes. – Een mooi zinnebeeld van onze langzaam vervagende herinneringen, aan Bachs muziek en ons eigen verleden.

De Schotste Genevieve Murphy (1988) figureerde zelf als verteller annex zangeres in Squeeze Machine, geïnspireerd op het leven van haar autistische broer. In dit theatrale stuk debiteert zij met uitgestreken gezicht surrealistische teksten over de door angst en eenzaamheid gekwelde ‘Artuur’. Diens in zichzelf gekeerde personage wordt geregeld opgeschrikt door lawaaiige opnames uit een overvolle kroeg, waar accordeon- en doedelzakmuziek wordt gespeeld. Het vermakelijke stuk werd perfect en in opperste concentratie uitgevoerd door het IEMA Ensemble, een academie voor jonge musici van Ensemble Modern.

Apocalyptische smeekbedes

Klapstuk van de donderdag was de wereldpremière van Lacrimosa voor zeven violen van de Oekraïens-Nederlandse componist Maxim Shalygin (1985). Hij had zich altijd afgevraagd waarom het traditionele Requiem maar één lacrimosa bevat, de smeekbede van zondaars om mededogen en eeuwige rust. ‘In mijn beleving is dit deel het magische brandpunt waarin alle belangrijke ideeën samenkomen’, schrijft hij in een eigen toelichting. ‘Misschien daarom is het steevast ook het mooiste deel: vol gevoelens van pijn en catharsis. Langzaam maar zeker vormde zich bij mij het plan ook zelf een soort requiem te componeren.’

Dat werd Lacrimosa, or 13 Magic Songs. Shalygin dirigeerde zelf de zeven violisten van het mede door hem opgerichte ensemble Shapeshift. Lichtvoetige, elkaar innig omstrengelende motieven (‘Light’), omineus gezoem (‘Insects’) en verwoed over de snaren kolkende arpeggio’s (‘Stream’) worden afgewisseld met momenten van pure, etherische schoonheid (‘Lullaby’), driftige pizzizati (‘Rain’), gierende glissandi (‘Sirens’) en furieus wapengekletter (‘Prayers’).

Shalygin voert ons door een scala aan emoties, waarin gevoelens van wanhoop, vrees en woede overheersen; de apocalyps is nooit ver weg. De op blote voeten spelende musici leken met hun woest bewegende lijven en armen soms onder hun zware taak te bezwijken. Hun totale overgave droeg sterk bij aan een enerverende luisterervaring.

Lacrimosa werd gecomponeerd in opdracht van de Gaudeamus Muziekweek. Het festival heeft de afgelopen jaren het accent verschoven naar communicatieve muziek en merkbaar meer aansluiting gevonden bij een algemeen publiek; de concerten van Sung en IEMA waren goeddeels uitverkocht.

Of met Shalygins intense, tot het hart sprekende Lacrimosa voorgoed een punt wordt gezet achter de academische ‘piep-knor’, zal nog moeten blijken, maar de teerling is geworpen. Na afloop van het concert werd het publiek gevraagd een cd-uitgave van Lacrimosa werk te helpen realiseren via Voordekunst. Mijn advies: doen!

De Gaudeamus Muziekweek loopt nog tot en met zondag 10 september. Dan wordt ook de winnaar van de Gaudeamus Award 2017 bekengemaakt.

Slow Roads by Ivan Vukosavljević: a loving ode to the organ

Recently the new music label Elsewhere Music released the CD Slow Roads with eight organ pieces by Ivan Vukosavljević (1986). I got to know the Serbian/Dutch composer in 2017, when I interviewed him prior to the opening concert of the Gaudeamus Music Week, as one of the five nominees for the Gaudeamus Music Award. Although his piece Atlas Slave did not make it to the finish line (Aart Strootman won), it did attract attention: ‘In Atlas Slave, Ivan Vukosavljević builds a hypnotic sound world from a guitar played with a bow’, I opined at the time.

Vukosavljević studied composition at the University of Arts in Belgrade and the Royal Conservatoire in The Hague, where he has lived and worked since 2014. He has composed pieces for the Gaudeamus Music Week, Orkest de Ereprijs and Ensemble Klang and won the Amsterdam Marimba Weekend Composition Prize in 2022 with The Ladder. ‘With very modest means and simple instrumental parts, the composer builds maximum musical effect,’ wrote one critic.

It’s an apt description of Vukosavljević’s style, which often combines electronics with physical instruments. He likes to work with a minimum of material and shares a fascination for timbre with many of his contemporaries. This is certainly true of the recently released CD Slow Roads with eight works for organ recorded in churches in the northern Netherlands. His text in the CD booklet seems to be a blueprint of his own composing. He describes our country as a ‘seemingly endless pastoral landscape. Meadows and farmland stretching in the long distance. An occasioanl church tower in the distance’.

According to Vukosavljević, the further north you travel, the emptier and quieter it becomes. Precisely in this stillness he found the five churches in which the CD was recorded. Each has an organ in meantone tuning, with the fifths tuned slightly lower so that the thirds sound purer. The resulting compilation is a beautiful amalgam of compositions exploring the possibilities of the diverse organs in slowly shifting patterns.

The CD opens with The Ladder, recorded on the organ constructed by an anonymous builder in 1531 in the Mariakerk of Krewerd. Organist Lise Morrison sets slowly descending melody lines against stacks of dissonant harmonies. Eventually, we seem to end up in an abyss with tones so low that all we hear is a deep pulsing growl. Compelling and meditative.

We recognise this descending tendency in several pieces. Like in When You Are Able to Become the Patterns of the Earth, played by Tineke Steenbrink on the organ built by Theodorus Faber in the Jacobuskerk in Zeerijp in 1651. Here, however, the underlying surface is more agile and the reflective atmosphere is pierced outbursts that recall the whining sounds of a bagpipe.

Steenbrink also performs Echo (After Sweelinck) on the organ built by Hendrick and Johannes Huys in the Antoniuskerk in Kantens in 1661. Shrill harmonies and diatonic motifs change colour in constantly shifting registers. The simple, sing-along melodies most closely resemble common church organ themes.

Although Vukosavljević does not deploy electronics this time, his eight sound explorations do create that impression. Sharp, squeaking, scraping, vibrating and other indeterminate sounds are contrasted with ultra-low, subwoofer-like roaring, formed by unearthly vibrations that may not be perceptible to all.

Vukosavljević clearly nurtures a great love for the organ. Together, the eight pieces constitute a beautiful set of etudes, forming one extended ode to the organ’s unprecedented richness of sound. Slow Roads is a welcome acquisition for any organ lover.

https://www.youtube.com/watch?v=7ooOwaMm73Y&ab_channel=IvanV

#AartStrootman #GaudeamusAward #IvanVukosavljevic #TinekeSteenbrink #WhenYouAreAbleToBecomeThePatternsOfTheEarth

Een concert vol muzikale herinneringen, met favoriete stukken van onze fans, met eigen lievelingen, die van voormalige dirigenten en nieuwe muziek die onze toekomst illustreert. Olv #PatrickPrangers. Musicus-componist #AartStrootman voegt met (geïmproviseerde) geluidslandschappen muzikale kleur toe.

Meer info: www.thegents.nl

Mede mogelijk gemaakt door: Cultuurfonds, KF Hein Fonds, Elise Mathilde Fonds en VSB Fonds
https://www.instagram.com/reel/DEkhfa5AhLq/?igsh=MXA3YXFjbDZoZDE1bw==